KTÓRY SYSTEM ROZWODU JEST NAJWŁAŚCIWSZY?

Izrael

Ze względu na wcześniejsze doświadczenia związane z krytyką korzystania z cudzych cytatów, w niniejszym opracowaniu rezygnuję z bezpośredniego przywoływania tekstów źródłowych, ograniczając się do przedstawienia własnych wniosków interpretacyjnych.

Fragment Pwt 24:1 odnosi się do sytuacji, w której mężczyzna znajduje u swojej żony „coś odrażającego”, co staje się podstawą do wystawienia listu rozwodowego. W kontekście narracji Księgi Rodzaju kobieta została ukazana jako pomoc dla mężczyzny, co znajduje odzwierciedlenie w asymetrii uprawnień – to mężczyzna posiadał inicjatywę w zakresie rozwiązania małżeństwa. Jednocześnie list rozwodowy pełnił istotną funkcję ochronną wobec kobiety, zabezpieczając ją przed ewentualnymi oskarżeniami o cudzołóstwo w przypadku ponownego zamążpójścia.

Pojęcie „czegoś odrażającego” pozostaje niejednoznaczne, co otworzyło pole do rozbieżnych interpretacji. Ponieważ jednak decyzja o tym czy uznać list rozwodowy czy nie należała do rabinów, niektórzy z nich starali się jakoś skodyfikować te wątpliwości. Interpretacja czegoś odrażającego” (hebr. דָּבָר - dâbâr  עֶרְוָה -‛ervâh) była sporna. Konserwatywna szkoła rabbiego Szammaja dopuszczała go tylko w przypadku cudzołóstwa, a liberalna - ta rabbiego Hillela z niemal błahego powodu. Spór ten wskazuje na brak jednoznacznej wykładni oraz próbę dostosowania norm prawnych do realiów społecznych.

Prawo starotestamentowe przewidywało również sankcje wobec mężczyzny, który fałszywie oskarżył żonę o brak dziewictwa przed ślubem. Wtedy nie tylko nie dostawał rozwodu z nią póki żyje, ale na dodatek będzie musiał zapłacić ojcu swojej wybranki grzywnę w wysokości 100 sykli (szekli) srebra, czyli ok 1,3 kg srebra. Wtedy była to znaczna suma odpowiadające kilkuletniemu zarobkowi niewykwalifikowanego robotnika, ewentualnie kupnie 3 niewolników czy 30-50 stuk bydła.  Można było za nią kupić także 10 chomerów jęczmienia ( ok. 2200 litrów)

Polska

Współczesna Polska, mimo silnych odniesień kulturowych do katolicyzmu, nie implementuje wprost norm religijnych do systemu prawa cywilnego i karnego. Nauczanie chrześcijańskie, zgodnie z którym rozwód dopuszczalny jest jedynie w przypadku naruszenia wierności małżeńskiej, pozostaje przede wszystkim normą etyczną, a nie bezpośrednim źródłem prawa.

W okresie II Rzeczypospolitej system prawa rozwodowego był niejednolity i uzależniony od dziedzictwa prawnego poszczególnych zaborów. Na terenach dawnego zaboru rosyjskiego i austriackiego rozwody dla katolików były niedopuszczalne, natomiast w zaborze pruskim istniała taka możliwość. Sytuacja ta wynikała z braku unifikacji systemu prawnego po odzyskaniu niepodległości.
Współczesne prawo polskie definiuje rozwód jako instytucję sądową, której podstawą jest zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego. Oznacza to zerwanie więzi emocjonalnej, fizycznej oraz gospodarczej między małżonkami. Kryteria te mają charakter obiektywny i nie odwołują się bezpośrednio do norm religijnych, lecz do oceny faktycznego funkcjonowania związku.

Rozwód po Włosku

Ten typ rozwodu obejmuje wszystkie nacje oraz wyznania i jest odpowiedzią na przypadek, kiedy któryś z małżonków stwierdza, że ma swojego partnera na tyle dość że należy tak szybko jak tylko możliwe przeciąć małżeńskie więzi bez niepotrzebnego tracenia czasu i pieniędzy na koszta sądowe. Należy go jednak przeprowadzić z wielką starannością i rozwagą, gdyż nie każdy kraj uznaje go za dopuszczalny.

Uwagi końcowe

Zestawienie starotestamentowych regulacji, nauczania chrześcijańskiego oraz współczesnego prawa polskiego ukazuje ewolucję podejścia do instytucji małżeństwa i rozwodu. Prawo starożytne miało charakter regulacyjny i ochronny, nauczanie religijne wprowadzało normy o charakterze moralnym, natomiast nowoczesne systemy prawne opierają się przede wszystkim na przesłankach społecznych i pragmatycznych.